Welkom!
Welkom op ons smalspoor bouwblog! We bespreken niet alleen wat we doen, maar ook het hoe. Je kan dus al scrollend niet alleen bouwtechnieken, maar ook truukjes leren hoe je een grote baan bouwt. Het blog loopt chronologisch door de tijd heen. Van herfst 2024 tot vandaag. Want we bouwen nog steeds!
Inleiding
De bestaande berg in de H0 ruimte die gedeeld wordt door het 2-rail (“gelijkstroom”) H0 team en het 3-rail (“wisselstroom”) H0 team, was in niet al te beste staat meer. De foto’s tonen de oude situatie van de berg met daarin grotendeels onzichtbare analoge n-spoortrajecten. Deze trajecten waren alle 3 doodlopend. Verder was er een leisteenmijn gebouwd tegen de muur aan. Die mijnconstructie belemmerde nogal de doorloop, maar ook de toegang tot de vele H0-rails van zowel 2-rails als 3-rails die er onder liggen. En er reed al jaren niemand meer met het n-spoor. Dit deel van de berg is daarom na overleg, gedemonteerd in 2024.
Oktober 2024: start demontage oude n-baan en scenery
De berg voor demontage
De berg voor demontage 2
De leisteenmijn
De leisteenmijn
Eierkarton en boomschors
Gaten in de berg
Scheuren in de berg
Nog meer scheuren in de berg
Gaten in de berg
Het eerste deel is gedemonteerd in oktober 2024
De linkerkant is gedemonteerd
Rechts achter nog een oude balk voor het verwijderen
Zijkant berg met 2e mijn rechts onder
Inzoomen op de berg.. Gatenkaas
In de berg
Dit stukje berg ging ook weg
De sporen zijn weer bereikbaar
November 2024: reparaties
In november 2024 worden er herstelwerkzaamheden uitgevoerd omdat er een gedeelte op instorten staat. De vele scheuren op de foto’s spreken voor zich.
Extra staander geplaatst
Oppassen met je hoofd onder de berg
Extra ondersteuning met hout er onder
Scheuren in de berg
Nog meer scheuren in de berg
Horizontale scheur
Scheur onder viaduct
Verticale scheur
Februari 2025: verdere demontage
In februari 2025 wordt begonnen met het verder demonteren van de berg en de tweede mijn. Deze mijn was zo diep aangelegd, dat het niet zichtbaar was dat er een analoog n-spoor tracé lag op de bodem van de mijn. Bovendien waren er enorme gaten in de berg gemaakt, die nooit zijn opgevuld. De bestaande analoge Faller car system baan hebben we in de berg laten liggen. En zelfs weer werkend gekregen!
Het te demonteren gedeelte met scenery
De mijn met onzichtbaar n-spoor onderin
De reciproke zaag
De bodemplaat wordt zichtbaar
De gele keerlus van het Faller Car System wordt zichtbaar
De ruimte voor de smalspoorbaan wordt zichtbaar
April 2025: start herbouw
Na het demonteren worden de eerste liggers en staanders in april 2025 geplaatst voor de nieuwe berg constructie. Ook een aantal bijna geheel doorgezaagde balken, die geplaatst waren in de bestaande constructie, zijn vervangen of versterkt. Er zijn touwtjes gespannen om het geplande relief van de berg weer te geven. Dit helpt ook voor het bepalen van de hoogte van een nieuwe staander.
Draden spannen
Nieuwe staander plaatsen
Draden
Gaten boren in de betonnen vloer om de staanders te verankeren
Het lijmen en schroeven van de nieuwe constructie
Het smalspoor baanontwerp
Het idee is om een digitale smalspoorbaan aan te gaan leggen. Waarmee er boomstammen van het nog te bouwen productiebos op de nieuwe berg, worden vervoerd van het inlaadstation tussen de 2 helixen in, naar de overlaadplaats van smalspoor naar normaalspoor links onderin. Het H0e smalspoor baanplan voorziet in 3 wacht / inhaalplekken voor een gevarieerd treinbeeld. Verder 2 helixen, die ook als mangat zullen gaan fungeren. Links onderin komt een overlaad locatie voor boomstammen tussen normaalspoor (dwz H0) en smalspoor (H0e) met een zelfgebouwde Hiab-kraan. Hier komt ook Tillig rails te liggen met tegelijk 2-rail H0 normaalspoor en Hoe smalspoor er in. Deze rails worden berijdbaar met het 2-rail H0e smalspoor, maar niet met 3-rail. We willen deze baan in 3 fasen gaan bouwen. En beginnen met het zichtgedeelte vooraan. De helixen gaan we in de berg verwerken, en worden niet zichtbaar. Het inlaad spoor tussen de helixen wordt uiteraard wel zichtbaar.
Overladen boomstammen van smalspoor naar normaalspoor
Het idee om van smalspoor naar normaalspoor boomstammen over te laden vereist een speciale kraan met grijper. Een zogenaamde HIAB kraan. Teamlid U. heeft een Bemo smalspoor turfwagen omgebouwd tot een geweatherde boomstam-kraan. Het voorbeeld ontlenen we aan foto’s uit de praktijk.
Smalspoor om de bomen uit het bos te kunnen krijgen
Links smalspoor, rechts normaalspoor
De Bemo donorwagen voor het onderstel
Netjes geweatherd met een wash
Het prachtige eindresultaat
Mei 2025: bouwen schakelkast bezetmelders en wisseldecoders
Een teamlid heeft in mei 2025 een prachtige grijze schakelkast gemaakt voor de 3 stroom-bezetmelders en de 3 wisseldecoders. Deze zijn zelfbouw van een bevriende modelspoorder. En tegen louter zeer beperkte materiaalkosten geleverd. De besparing ten opzichte van de bekende merk-decoders loopt in de honderden Euro’s. De zwarte papierbinders gaan we gebruiken voor het wegwerken / begeleiden van de draden in een nette kabelboom.
Intekenen waar wat moet gaan komen in de kast
Het bezetmelder plan
De kast met kabel doorvoeren bovenop
Juni 2025: stopcontact verplaatsen
Het witte stopcontact en de plank moeten hier weg om ruimte voor de grijze schakelkast die rechts staat te wachten
De wisselspanning wordt doorgelust naar de transformator-spoel verderop. De hele berg wordt gevoed via dit stopcontact.
Demontage van plank en stopcontact is klaar
Opbouwen aan de andere kant
Aansluiten stroomdraden
Klaar, de kabels vastgezet met tie-wraps en draad begeleiders. Aan de andere kant komt de grijze schakelkast.
Juni 2025: start demontage voor nieuw tracé en tunnelportaal
Het smalspoor baanplan voorziet in een lange spoorboog in de berg. Daarvoor gaan we een nieuw H0e tunnelportaal bouwen naast het bestaande 3-rail portaal. En boven het 2-rail tracé. De daar al flink beschadigde berg wordt vervangen door een nieuwe landschapsdoorsnede met een nieuw smalspoortracé. We maken flink meters in de laatste weken van juni 2025!
Het H0e smalspoor baanplan dat is uitgewerkt met hulp van een handvol clubleden. We zijn nu bezig met het rood omcirkelde gedeelte.
Het zichtgedeelte waarmee we gaan starten
Er ligt hier alleen 3-rail
Het bestaande station (oude situatie)
De oude situatie. Bij de sparrenbomen in het midden komt de nieuwe tunnelingang.
Zie de beschadigingen in de berg links waar het PVC gaas zichtbaar is geworden doordat het gips weg is.
Han demonteert een deel van de berg waar het nieuwe tracé gaat komen
Een aantal bestaande balkjes gaan we verplaatsen om ruimte te maken voor het nieuwe tracé
Ruimte maken voor het tunnelportaal. Het horizontale balkje is verplaatst
Juni 2025: start bouw tracé en tunnel portaal
Super, een donatie van H0e rails en wissels door de Materiaal Commissie!
Plankje er onder zetten met lijm en schroeven om de tracéplank op te gaan bevestigen
Die zit!
Stuk kurk er op lijmen om het hoogteverschil met de tracéplank te minimaliseren
Aan de andere kant ook een stukje hout er onder lijmen en schroeven voor de tracéplank
De nieuwe tracéplank is klaar om het hoogteverschil te gaan overbruggen naar de tunnelingang. De vorm van de plank hebben we gezaagd adhv een kartonnen mal.
Passen, meten en bijzagen
De tracéplank is nu vastgezet. Met 2 verticale balkjes / staanders wordt de constructie verder gefixeerd qua hoogte. Met een waterpas en digitale hellingshoekmeter hebben we het tracé gecontroleerd. De maximale hellingshoek is 2,2%, ongeveer op éénderde van het geplande tunnelportaal, ruim binnen de norm van 3%.
H0e flexrails van Roco leggen we er los op zodat we de afstand tot de landschapsdoorsnede-plaat kunnen gaan bepalen.
De 2 staanders zijn hier zichtbaar
Proefpassen met een plaat hard plastic
De multiplex plaat met lijmklemmen vast zetten, aftekenen contour, en afzagen.
Om het zicht vanuit de brug te beperken in de berg, plaatsen we een bruin geschilderd kopschot bij de brug
Plaatsen kopschot
Het geplaatste kopschot
Het plaatsen van een stukje gelijmd en geschoefd hout in de hoek, om het bestaande 2-rail tunnelportaal te verstevigen
De uit 5 mm gemaakte meubelplaat van multiplex zit er strak op. De landschapsdoorsnede en het tracé kunnen verder afgewerkt gaan worden.
Locatie en ontwerp digitale baan besturing
We zochten en vonden in overleg met 2-rail en 3-rail een plek om de digitale besturing van de baan te gaan plaatsen. De locatie van een monitor en laptop die de bouwers doneren aan de club. De besturing van de baan kan dan verder met behulp van iTrain en een andere laptop of ipad gebeuren via het bestaande wifi netwerk. De centrale voor de smalspoorbaan wordt de bestaande Uhlenbrock IB II van het 3-rail team. Deze centrale kwam beschikbaar doordat de nieuwe ESU ECOS door het 3-rail team in gebruik genomen werd.
De smalspoorbaan wordt compleet onafhankelijk gebouwd van de bestaande 2-rail en 3-rail H0 banen, stand-alone. Er worden kabels getrokken tussen de Uhlenbrock IB II centrale die naast de grijze schakelkast komt, en de laptop aan de muur. Deze gaan lopen via de onderkant van de berg waar de kabelbaan zich bevindt, en over de betonnen muur. Hiervoor worden er eerst een houten plank geplaatst om de PVC elektrabuizen op te kunnen bevestigen. Een stapel ongebruikte elektrabuizen is uit een bouw afvalcontainer getrokken. Een stapel ongebruikt bouwhout is beschikbaar uit zowel een container, als een tuinverbouwing.
De gekozen locatie: het rode vierkant
Het ontwerp op schaal – voorkant
Het ontwerp op schaal – zijkant
Juli 2025: bouw frame voor digitale baan besturing
Teamlid U. geeft gas op het project en bouwt de houten computeropstelling in zijn schuur in een week tijd. Naar zijn zeggen: “5x denken, 4x schetsen, 3x meten, 2x (proef)passen en 1x maken. 😎”
Het frame in de grijze grondverf
Het frame hangt aan standaard rails met plankenleggers. Goed en goedkoop.
Proefhangen in de schuur: super! Het scherm is in hoogte verstelbaar.
Juli 2025: afwerken landschapsdoorsnede
Wegplamuren schroeven.
Juli 2025: ophangen schakelkast
De schakelkast met decoders hangt begin juli 2025.
Juli 2025: aanleggen PVC buizen en trekken bedrading
Aanleggen van electra PVC buizen voor de bedrading. Daarna de bedrading er doorheen trekken.
We bevestigen hout op de betonnen muur om de PVC buizen op te gaan vastzetten
Ongebruikte PVC buizen uit de bouwcontainer gevist
Buizen langs de schuine balk naar de muur toe
Hier moet de boel bij elkaar gaan komen in de grijze kast
Draden trekken met een trekveer
Daar is ie!
Extra buis er boven past net
De boel is klaar
Onze BN-er Rob schuurt en schildert de landschapsdoorsnede met grondverf grijs.
Tweede week van juli. Het lijmen van de kurk rail bedding en de Heki kurk/rubber strips. We zetten de rails vast met prikkertjes en houtlijm.
De smalspoor rails links naast de Märklin K-rails
Het smalpoor baanplan met de bezetmelders en decoders.
Met 3 decoders redden we het
Het tunnelportaal wordt geweatherd om de plastic look kwijt te raken.
Het tunnelportaal voor het verouderen
Dit begint er al beter uit te zien!
De houten bak gemaakt van multiplex wordt aan de binnenkant donker geschilderd
Tunnelportaal plus houten bak er achter op elkaar vastgelijmd
Mos op de voorzijde talud
We gaan lekker weatheren met de zelfgemaakte XPS / hardschuimen muur aan de binnenzijde van de landschapsdoorsnede. Het stenen reliëf is gemaakt met een potlood in het hardschuim. Zoals we geleerd hebben op een workshop in Apeldoorn. Het hardschuim komt van isolatieplaten van de bouwmarkt.
We gaan ook beginnen met het opbouwen met XPS / hardschuim van het landschap voor het nieuwe tunnelportaal en tracé. Satéprikkers houden de hardschuimen delen op hun plaats. Hardschuim kan je makkelijk bewerken met al het gereedschap. Zagen, schuren of snijden met een speciale gloeidraadsnijder. We lijmen de delen op elkaar met houtlijm. Voor specifieke vormen maken we eerst een papieren mal, die we dan overtrekken op het hardschuim en dan uitsnijden met een lang smal mes.
Papieren mal
Gebruikte mallen
Houtlijm
In de zomer van 2025 komen de bestelde Roco en Tillig H0e rails, wissels en kruisingen binnen. Hier zit ook zogenaamd “3 Gleis” bij van Tillig. Zeer bijzonder spul. Want een combinatie van tegelijk normaalspoor (1435 cm) en smalspoor rails (750/760 cm). In Oostenrijk, Duitsland en Zwitserland wordt er op bepaalde baanstukken zowel met normaalspoor materieel gereden, als met zogenaamd Bosnisch smalspoor. Er zijn zogenaamde rolbocken hiervoor speciaal ontwikkeld, zodat je wagons toch over de afwijkende spoorbreedte kan vervoeren. Zie hier voor voorbeelden; https://www.nproject.org/nl/wat-is-en-doet-het-nproject/ostleben-uberladebahnhof/rolbocken-op-de-baan/
Een vaste rechts afbuigend smalspoor; het normaalspoor gaat rechtdoor
Links een voorbeeld van een H0 normaalspoor wagon op een H0e smalspoor rolbock
We gaan een locloods plaatsen bij het kopspoor. Rob gaat deze bouwen. Het idee is om de deuren van de locloods te kunnen laten bewegen middels een motortje. We gebruiken hiervoor de MP1 die we ook als wisselaandrijving gaan gebruiken. Udo lukt het met de motor om de deuren te openen en te sluiten. Een mooi detail, dat we met iTrain kunnen gaan aansturen.
De Piko bouwdoos H0 schaal
De loods van boven gezien met de servo motor
Eind juni 2025 werken we verder aan het tunnelportaal. De ingang van het portaal wordt geballast en geverfd, omdat dit na het plaatsen van de bovenkant van het portaal niet meer bereikbaar is. De rails worden geweatherd. Voordat het portaal aan de bovenkant wordt afgesloten, vindt er nog even een rij test plaats met een analoog lokje op batterijen.
Het ballasten van smalspoor rails onder het tunnelportaal
Verdunde houtlijm voor het ballasten
Augustus 2025
Na de geslaagde rij test wordt het hardschuim-talud en berg verlijmd met houtlijm. We steken saté prikkers door de berg om de gestapelde delen op de juiste plaats op elkaar te houden.
Mededeling webredacteur; het bouwverslag van zomer 2025 tot en met nu wordt hieronder opgeladen in september 2026.